Türkçemiz ve Geleceği

Türkçe’nin söz hazinesi bu CD’de

Türkçemiz adına çok güzel gelişmeler oluyor. Bizde dilbilimciler olarak  sevinerek takip ediyoruz. Ötüken Türkçe sözlükten sonra çok değerli bir çalışmada TDK mızdan geldi.Emeği geçen herkese minnet borçluyum.Türk dili Türk kimliğinin en önemli özüdür. Bir etnisitenn yerel dili değil imparatorluklar kurmuş Asya’dan Avrupa’ya ticaretin, askerliğin,ilmin ve kültürün dili olmuştur. Türkçenin macerası bir anlamda medeniyetin macerasıdır.Şimdi konuyla ilgili haberi sizlere sunuyorum.
Türk Dil Kurumu’nda (TDK), 75. Dil Bayramı dolayısıyla Türkçe sözlük, yazım kılavuzu, kelime oyunları, tekerleme ve bulmaca yardımı gibi yazılımları içeren 110 bin kelimelik sesli eğitim CD’si hazırlandı.

TDK Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, ses, biçim ve söz varlığı bakımından diller arasında son derece güçlü bir konumda bulunan Türkçe’yi gençlere ve çocuklara sevdirmek ve keyifli şekilde öğrenmelerini sağlamak için eğitim CD’si hazırladıklarını söyledi.
Akalın, dünyada yaklaşık 220 milyon kişinin Türk dilinin çeşitli lehçelerini ve yazı dilini kullandığını bildirerek, coğrafi olarak yaklaşık 12 milyon metrekare alanda Türkçe konuşulduğunu belirtti.

Türkçe’nin geliştirilmesi için TDK’nın yoğun çalıştığını anlatan Prof. Dr. Akalın, ”Bütün Türkiye Türkçesi’nin söz hazinesi bu kutunun içinde. Gençlerimiz ve çocuklarımız keyifle bundan yararlanabilir” dedi.

-600 BİN SÖZ VARLIĞI-

Akalın, kitle iletişim araçlarındaki yayınların Türkçe konuşan herkes tarafından takip edilebildiğini hatırlatarak, bu durumun ”insanların anayurtlarıyla ilişkilerini koparmamasında” etkili olduğunu ifade etti.

”Ancak insanlarımız Türkçe’nin gücünden haberdar değiller, 200 kelimeyle konuşuyorlar” eleştirisinde bulunan Akalın, ”Oysa yazı dilimizin söz varlığı 110 binin üzerinde. Deyimlerimiz ve atasözlerimiz önemli sayıda. Bilim ve sanat terimlerimizin sayısı 190 bin gibi zengin bir sayıda. Kabaca bir hesapla 600 bine ulaşan bir söz varlığına sahip Türkçe” dedi.

Kutadgu Biligden Ötüken Sözlüğüne…

Kanımca Türkçemiz için Kutadgu Biligten sonra yapılmış en büyük çalışma Ötüken Türkçe Sözlüktür.38 yıllık emeğin ürünü bu şaheseri Yaşar ÇAĞBAYIR yazmış.

Kitap yurdundaki tanıtım açıklması şöyle demekte;

Günlük hayatta kullandığımız kelimelerden Eski Türkçe’ ye kadar Türk diline ait 246.000 sözcük içeriyor.Sözcük sayısıyla olduğu kadar içeriğinde yer alan Osmanlıca Dizin’le de Türkiye’de bir ilk olan ve 38 yıllık çalışmayla hazırlanan Türkçe Sözlük, 5 ciltten ve 5.744 sayfadan oluşuyor.

Türkçe Sözlük, emekli öğretmen ve araştırmacı yazar Yaşar Çağbayır tarafından, Türkiye ve dünyada Türk dili üzerine yazılmış “Atabetü’l-Hakayık” tan çağdaş edebî metinlere kadar yaklaşık 1700 eserin incelenmesiyle hazırlandı.

Göktürk, Eski Uygur, Hakaniye, Oğuz, Eski Anadolu, Osmanlı, Çağdaş Türkiye Türkçesi ile Anadolu, Rumeli, Kıbrıs, Kerkük Ağızları’nın yanı sıra sözlükte 235 sayfadan oluşan Osmanlıca Dizin de yer alıyor. Osmanlıca alfabeye göre hazırlanan Dizin sayesinde Ötüken Türkçe Sözlük’ ün içerisinde bulunan Osmanlı imlasıyla yazılı yaklaşık 55 bin kelimenin farklı okunuş ve anlamlarına kolayca ulaşılabiliyor. Sözlük kullanıcılarının bilgiye daha kolay ve çabuk ulaşabileceği şekilde hazırlanan Türkçe Sözlük’ de; sözcüklerin doğru okunabilmesi için gerekli işaretlemelerle, sözcüğün hangi kaynaktan alındığını belirten parantez içi açıklamalar da yer alıyor.

Dil Bilim ve Empati

Mustafa Ajlan ABUDAK

Dil Bilim nedir?

Sorusu ile başlamak, insanı insan yapan etmenin kökenine yolculuğumuzda, aklın simgesi olan sözcüklerle, o aklın anlam kazanmasını sağlayan süreci tanımlamak ve daha da ötesi, insanın kendini keşfetme çabasından başka ne olabilir ki?

Dilbilim, dilleri inceleyen bilim dalıdır. Bu incelemeyle ilgilenen kişiye dilbilimci denir. Dilbilim, teorik de uygulamalı da olabilir.

Genel (veya kuramsal) dilbilim dillerin yapılarını (dil bilgisi), ve anlamlarını (anlambilim) inceler. Dil bilgisinin incelenmesi, biçimbilim (sözcüklerin oluşumu ve değişimi) ve söz dizimini (sözcüklerin ifade veya cümle oluşturmak için bir araya getirilmesi ile ilgili kurallar) kapsar. Dili sesler aracılığıyla ifade etmek için kullanılan sistem olan ses bilimi de bu alanın bir parçasıdır.

Dil bilimi, genel geçer dil özelliklerini bulmak ve gelişimleri ile kökenlerini açıklamak için dilleri karşılaştırır (karşılaştırmalı dil bilimi) ve dillerin tarihleri üzerinde araştırma yapar (tarihsel dil bilimi). Ses bilimi, genel dil biliminden biraz farklı olarak, seslerin nasıl üretildiğini ve algılandığını inceler. Uygulamalı dil bilimi dil bilimsel teorileri yabancı dil öğretimi, konuşma terapisi, çeviri ve konuşma bozukluğu gibi alanlarda uygulamaya geçirir.-1

Dilbilgisi kavramı

Tüm Dillerin Doğası-Hayattan makineye anlamlar…

Mustafa Ajlan ABUDAK

Dil, “Bugünkü İnsanların Kökeni” araştırmaları içerisinde, evrim sürecinde belki de metafizikle bilimin yollarının en keskin kesiştiği alan olagelmiştir. Çünkü en temelinde tüm ilahi dinler söze dayanır. Evrim içinde de dil insanı diğer tüm canlılardan ayıran yetinin, düşüncenin manifestosudur. Burada sorgulayan bir bakış açısıyla evrim ve tasarım argümanını iç içe ve birbirini tamamlayan yönleriyle incelemeye çalışacağım. Umudum odur ki, sonuç çıkarımındaki farklılıklar, apaçık doğruları görmemizi engellemeyecektir.Çoğu tahminlere göre, günümüzde 5000 dolaylarında dil konuşulmaktadır. Princeton Üniversitesi arkeologlarından Clifford Geertz’in şu sözleri ilginçtir:

Biz insanlarla ilgili en önemli gerçeklerden biri, hepimizin dünyaya bin çeşit yaşam sürdürmemize elveren doğal bir donanımla gelmemize karşın, sonuçta ömrümüzü bunlardan ancak birini yaşamış olarak tamamlamamızdır. Kunduzlar bent yaparken, kuşlar yuva kurarken, arılar balözü toplarken, babunlar toplumsal gruplar oluştururken ve fareler çiftleşirken temelde hep, genlerine kodlanmış bilgilere dayalı öğrenme yetilerine göre davranırlar. Öte yandan insan, barajlar ya da sığınaklar yaparken, besin ararken, toplumsal örgütler kurar ya da eş seçerken, bilgi akış çizelgelerine (flow charts), planlara kodlanmış bilgilere, avcılık deneyimlerine, ahlak kurallarına, estetik değerlere, kısacası belirli bir kalıba girmeyen yeteneklerin kavramsal yapılarına göre hareket eder.(1)